Auguste Piccard nie tylko badał krańce Ziemi. Poszedł tam.
Urodzony 28 stycznia 1884 roku w Bazylei w Szwajcarii, w rodzinie akademickiej, odznaczał się intelektualną ciekawością, która nigdy nie poddała się tradycyjnym ograniczeniom. Jego ojciec, Jules, był profesorem chemii na Uniwersytecie w Bazylei. Auguste studiował w Szwajcarskim Federalnym Instytucie Politechnicznym w Zurychu wraz ze swoim bratem bliźniakiem Jeanem. Rozstali się wcześnie. Jean studiował chemię. Auguste wybrał fizykę.
Obaj uzyskali stopień doktora. Obaj planowali uczyć. Kiedy jednak Jean przeniósł się na uniwersytety w Monachium, Lozannie i wreszcie do Stanów Zjednoczonych, Auguste pozostał na miejscu. Ożenił się z córką francuskiego historyka z Sorbony i rozpoczął karierę akademicką. A przynajmniej tak się wydawało.
Pod koniec lat dwudziestych niebo zwróciło się ku niemu.
Większość ówczesnych naukowców zadowalała się obserwacjami naziemnymi. Piccard chciał obserwować promienie kosmiczne z atmosfery, aby badać zaburzenia atmosferyczne. To było odważne posunięcie. Technologia balonów na ogrzane powietrze istniała, ale była jeszcze w powijakach. Loty na dużych wysokościach są bardzo niebezpieczne, ale nie do końca zrozumiałe. Picard nie liczył na lepszy sprzęt. Sam go zbudował.
Dotarcie do krawędzi kosmosu
W 1930 roku zbudował balon specjalnie zaprojektowany do badania promieni kosmicznych. Nie chodzi tylko o gromadzenie danych. To próba ludzkiej wytrzymałości na krawędzi kosmosu.
W następnym roku, w 1932, ulepszył konstrukcję kabiny. To nie była tylko mała korekta. Był to przełom w tworzeniu zamkniętych siedlisk na dużych wysokościach. Wynik? Wzniósł się na wysokość 17 008 metrów (55 800 stóp).
Wysokość ta stanowi około 30% wysokości linii Karmana, granicy zwykle uważanej za początek przestrzeni kosmicznej. Przeżył. Zebrane przez niego dane zmieniły sposób, w jaki naukowcy rozumieli fizykę dużych wysokości. Wykazało, że przy odpowiedniej konstrukcji statku ludzie mogą bezpiecznie eksplorować górne warstwy stratosfery.
Dlaczego to jest ważne? Ponieważ otwiera nowe obszary. Przed Picardem stratosfera była spekulatywną „ziemią niczyją”. Po nim stało się laboratorium.
Rozpoczęcie nurkowania
Ale samo niebo nie wystarczy. Jeśli może podbić niebo nad swoją głową, dlaczego nie miałby podbić wód pod swoimi stopami?
Głębiny morskie są równie tajemnicze i wrogie jak przestrzeń. Ciśnienie wzrasta o jedną atmosferę co 10 metrów. Na głębokości 1000 metrów panuje ciśnienie 100 razy większe niż na poziomie morza. Metal marszczy się. Szkło pęka. Istniejące okręty podwodne mają ograniczoną głębokość nurkowania i zwrotność.
Picard dostrzegł analogię. Zarówno stratosfera, jak i głębokie wody są próżniami. Zarówno tam, jak i tam potrzebne są trwałe pomieszczenia mieszkalne. Obydwa wymagają izolacji.
Zastosował swoje zasady inżynierii do morza. W 1948 roku ukończył budowę pierwszego prawdziwego batyskafu. To nie jest łódź podwodna w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jest to łódź podwodna zaprojektowana w jednym celu: nurkować pod ogromnym ciśnieniem i pozostać pod wodą.
Nie trzymał tego w tajemnicy. Później wykonał kilka nurkowań ze swoim synem Jacques’em Piccardem. Dzięki temu obaj ustanowili rekordy, które nielicznym udało się pobić.
Od stratosfery do otchłani
Samo niebo nie wystarczy.
Auguste Piccard właśnie udowodnił, że może przetrwać w miejscach, gdzie powietrze jest tak rozrzedzone, że nie można oddychać, a ciśnienie wynosi jedną dziesiątą ciśnienia atmosferycznego na poziomie morza. Z rozmachem przybył do Zurychu i Brukseli. Społeczność naukowa świętowała kabinę ciśnieniową. Świętowali sprężone powietrze. Świętowali jego przetrwanie, wpatrując się w izolowaną warstwę.
Ale Picard spuścił wzrok.
Już jako dziecko fascynowały go ryby morskie. Zastanawiał się, dlaczego ludzie powinni bać się głębin, skoro mogą pokonać wysokości. Logika jest prosta, ale i przerażająca. Jeśli potrafisz zbudować balon na ogrzane powietrze na niebie, prawdopodobnie potrafisz zbudować statek na morzu.
Nazwał to batyskafem.
Fizyka jest skomplikowana. Kabina musi być ciężka, aby wytrzymać ciśnienie głębokiej wody. Cięższy od wody. W przeszłości badacze wieszali te ciężkie kapsuły na kablach i powoli je opuszczali. Nadaje się do płytkich testów. Ale kiedy ocean stawiał opór, wszystko się zawaliło. Kable pękały. Ciśnienie wypaczyło metal.
Picard nie próbował walczyć z własną wagą. Odwrócił problem.
Balony unoszą się, ponieważ są lżejsze od powietrza. Batyskaf jest cięższy od wody, więc tonie. Aby pływać, musisz schudnąć. Tylko. Elegancko. Rewolucyjny.
Pływak (część zapewniająca pływalność) musi być wypełniony czymś, co nie kurczy się pod ciśnieniem. Powietrze? Nie, powietrze bardzo łatwo ulega kompresji. Nie ma sensu utrzymywać głośności na głębokości. Picard wybiera heptan. To jest produkt naftowy. Gęsty. Nieściśliwy. Utrzymuje pływak sztywny nawet wtedy, gdy morze próbuje go zmiażdżyć.
Opóźnienia w nurkowaniu z powodu wojny
Budowa została zatrzymana. Rozpoczęła się druga wojna światowa. Batyskaf pozostawał niedokończony przez wiele lat, symbolizując pokojowe poszukiwania przerwane przez wojnę.
Ukazał się w 1948 r.
Pierwszy test odbył się 26 października. Bezzałogowy. Na płytkich głębokościach. Osiemdziesiąt stóp. Wszystko działało.
3 listopada zeszliśmy jeszcze głębiej. Cztery tysiące stóp? Nie, to 1400 metrów. Około 4600 stóp. Chata ocalała. Ciśnienie nie miało znaczenia.
Pływak heptanowy spełnił swoje zadanie.
Ale morze miało swoje własne plany.
Gdy statek wypłynął na powierzchnię, uderzyły w niego ciężkie fale. Pływak został uszkodzony.
Uszkodzony.
Projekt napotkał trudności. Problemów było wystarczająco dużo. Skończyły nam się pieniądze. Zaczęły pojawiać się wątpliwości.
Sprawa rodzinna
Pojawia się Jacques Picard.
Syn Augusta. Asystent na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Genewskiego. On nie jest inżynierem. Jest negocjatorem. Rozmawiał z rządami. Rozmawiał z przemysłowcami.
Wiadomość dotarła z Triestu we Włoszech. Lokalny producent zaproponował budowę nowego głębinowego okrętu podwodnego. Coś lepszego. Jacques skorzystał z tej oferty.
Auguste, obecnie 69-letni, mógł tylko patrzeć. Ale on nie przestał. W sierpniu 1953 roku Morze Śródziemne stało się polem bitwy. Dwa batyskafy. Dwa kraje.
Francja wysłała swoje. Zanurz się na głębokość 2100 metrów. 6900 stóp. Głęboko.
Włochy wysłały Triest. Zanurkował na głębokość 3150 metrów. Dziesięć tysięcy trzysta stóp.
Auguste Picard osiągnął swój cel. Marzenia stały się rzeczywistością. Człowiek, który kiedyś dotarł do stratosfery, teraz pogrążył się w otchłani.
Jacques porzucił ekonomię. Pozostał w rodzinnym biznesie. Zbudowali więcej. Zeszli głębiej.
Auguste przeszedł na emeryturę w 1954 roku i przeniósł się z Brukseli do Szwajcarii. Nauczanie się skończyło. Alpinizm się zatrzymał.
Jednak rodowód nadal piął się w górę. I w dół.
W 1999 roku wnuk Auguste’a, Bertrand Piccard, ustanowił nowy rekord. Nie nurkował. Latał po całym świecie. Ciągle. W balonie na ogrzane powietrze.
Picardowie nie tylko dotykają krańca świata. Krążą wokół niego.

























