Grote machine. Uit.
De Large Hadron Collider is zojuist uitgeschakeld. Maandagochtend. Het blijft vier jaar donker. Tot 2030.
Dit is geen storing. Het is een upgrade. Een enorme. Het doel is eenvoudig, agressief. Verander hem in de High Luminosity LHC. Die naam klinkt onhandig. HiLumi LHC doet het werk.
We willen meer spullen kapot maken.
Tien keer meer deeltjesbotsingen. Ongeveer.
Denk eens aan de laatste keer dat je iets op die schaal zag ontploffen.
“Vanaf maandag gaan we een nieuwe fase in.” — Markus Zerlauth, projectleider
Hij noemt het een belangrijk moment. Redelijk. Sinds 2009 botsen protonen tegen de kop in deze 27 kilometer lange ring die zich uitstrekt over de grens tussen Frankrijk en Zwitserland. In de buurt van Genève. Het is waar de natuurkunde plaatsvond. Meer specifiek, waar in 2012 het Higgsdeeltje werd gevonden. Het deeltje dat verklaart waarom dingen massa hebben.
Maar dat was de oude opzet.
Dit is afsluiting nummer drie.
Eerste pauze in 2013. Twee jaar. Ze lasten magneten en botsten tegen de energie. De tweede pauze duurde langer. 2018 t/m 4222. Veel onderhoud. Vervangingen. Saai werk.
Nu? Dit is LS3. Lange uitschakeling 3.
Ze wisselen 1,2 kilometer aan magneten uit. Nul tot vier voet supergeleidend staal. Plus andere onderdelen. In het hele CERN-complex vinden tientallen projecten tegelijk plaats. Duizenden mensen. Ingenieurs, natuurkundigen, technici. Het is een logistieke nachtmerrie. Of een triomf, afhankelijk van je dag.
“Het is echt een kans om het universum te verkennen op een manier die we nog niet eerder hebben gedaan.” – Mark Thomson
Dat is de directeur die praat. Hij is opgewonden. Moet je dat zijn? Misschien.
De machine zal helderder zijn. “Helderheid” is het jargon voor hoe hard dingen elkaar raken. We verdrievoudigen het aantal botsingen. Nog meer crashes. Meer gegevens.
Wat levert data ons op?
Antwoorden. Of betere vragen.
Het Standaardmodel is onze kaart van deeltjes. Het werkt meestal geweldig. Maar het is onvolledig. Ontbrekende donkere materie. Donkere energie. Het spul dat het grootste deel van het werkelijke universum uitmaakt. Wij kunnen dat spul niet direct zien. Nog niet.
Met HiLumi LHC zullen we ongeveer 380 miljoen Higgs-deeltjes produceren. De huidige machine heeft tot nu toe slechts 55 miljoen verdiend.
Doe de wiskunde. Meer monsters betekent het vinden van zeldzame fouten. Rare dingen die niet in het model passen. Breuken in de code van de natuur.
We gaan dieper graven in antimaterie. De omstandigheden van het vroege universum. Misschien kun je eindelijk uitleggen waar zwaartekracht uit bestaat, als je goed kijkt.
Het werk gaat echter door. Onderzoekers zitten niet stil. Ze zijn bezig met het delven van oude gegevens. Terabytes doorzoeken die tijdens Run 3 zijn verzameld. Op zoek naar verborgen signalen.
Ondertussen rust het strijkijzer.
De technologie die is gebruikt om dit te bouwen is niet alleen voor natuurkunde-nerds. CERN heeft dingen uitgevonden die we dagelijks gebruiken. Medische beeldvorming. Gereedschap voor kunstrestauratie. Sensoren in je telefoon misschien. Je merkt het nooit. Ze werken naadloos. Wacht. Ik kan dat woord niet gebruiken. Ze werken gewoon.
De machine wordt wakker in 2030.
Dan zal het hard gaan. Tot de jaren 2040. Wanneer het uiteindelijk sterft.
Wat dan?
Waarschijnlijk iets groters. Iets wat wij ons nog niet kunnen voorstellen.
