De oude Atheense astronoom Meton stuitte rond 432 voor Christus op een wiskundige eigenaardigheid van de hemel waar we vandaag de dag nog steeds op vertrouwen. Hij merkte iets vreemds op aan de maan. Na precies 19 jaar keren de fasen van de maan terug naar dezelfde data in de zonnekalender. Het betreft een periode van 235 synodische maanden.
Deze uitlijning is niet exact. Moderne berekeningen laten zien dat 235 maanmaanden gelijk zijn aan 6.939 dagen en 16,5 uur. Negentien zonnejaren zijn gelijk aan 6.939 dagen en 14,5 uur. Er is een verschil van twee uur. Maar met het oog op het bijhouden van de tijd over tientallen jaren? Dichtbij genoeg.
Deze ontdekking loste een enorm probleem op voor vroege kalendersystemen. De maanmaand duurt ongeveer 29,5 dagen. Twaalf van die maanden tellen samen slechts 354 dagen. Dat betekent dat je 11 dagen tekort komt voor een volledig zonnejaar. Zonder een oplossing zou uw vakantie uitlopen. Pasen zou uiteindelijk midden in de winter kunnen plaatsvinden. Pesach kan verschuiven van de lente naar de herfst.
De cyclus van Meton bood een oplossing. Hierdoor konden astronomen met voorspelbare tussenpozen extra maanden in de kalender invoegen. Hierdoor bleven de maanfestivals in lijn met de zonneseizoenen. Het systeem was zo effectief dat het in verschillende culturen een standaardinstrument werd.
Als je ooit een datumbereik als “2024 tot 2043” op een oude kalender hebt gezien, keek je naar een Metonische cyclus. Het patroon herhaalt zich. Het gouden getal dat wordt gebruikt om deze cyclus bij te houden, wordt nog steeds in sommige historische teksten genoemd. We gebruiken variaties op deze logica om schrikkelmaanden in lunisolaire kalenders te bepalen.
Het is een eenvoudig idee. 19 jaar. 235 manen. Een foutmarge van twee uur die we omwille van de orde negeren. Waarom maakt het nu uit? Omdat de structuur van onze tijdwaarneming nog steeds op deze eeuwenoude observatie is gebaseerd. Wij denken er gewoon niet meer over na.
