Niedawne badania genetyczne potwierdzają, że krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków nie ograniczało się do jednego regionu, ale występowało w całej Eurazji. Analiza ponad 4000 starożytnych genomów pokazuje, że hybrydyzacja zachodziła przez długi okres czasu, gdy współczesny człowiek wyłonił się z Afryki około 50 000 lat temu. Wskazuje to, że nie było to rzadkie wydarzenie, ale powszechna cecha wczesnych migracji ludzi.
Skala krzyżowania
Od dziesięcioleci naukowcy wiedzą, że większość współczesnych populacji spoza Afryki zawiera około 2% DNA neandertalczyka. Dostarcza to dowodów na krzyżowanie się w przeszłości, ale lokalizacja i zakres tych kontaktów pozostały niejasne. Nowe badania pokazują, że strefa hybrydowa rozciągała się od Europy Zachodniej w głąb Azji, obejmując większość znanego zasięgu neandertalczyków. Strefa ta nie była pojedynczym odosobnionym wydarzeniem; zamiast tego dowody genetyczne sugerują ciągłą serię interakcji na przestrzeni tysięcy lat.
Jak przeprowadzono badanie
Naukowcy pod kierownictwem Mathiasa Currata z Uniwersytetu Genewskiego przeanalizowali warianty genetyczne 4147 starożytnych próbek sprzed 44 000 lat. Śledzili proporcję DNA pochodzącego od neandertalczyków (allele poddane introgresji), aby stworzyć mapę zakresu hybrydyzacji. Udział DNA neandertalczyka rósł sukcesywnie wraz z odległością od wschodniego regionu Morza Śródziemnego, ostatecznie ustabilizując się na poziomie około 3900 kilometrów zarówno w kierunku zachodnim, jak i wschodnim.
Konsekwencje odkrycia
Badanie to obala wcześniejsze teorie, że krzyżowanie koncentrowało się w zachodniej Azji. Dowody wskazują obecnie na szerszy i bardziej rozproszony geograficznie obraz. Homo sapiens prawdopodobnie spotkał się i krzyżował z małymi, izolowanymi grupami neandertalczyków, gdy rozprzestrzeniali się po Eurazji, skutecznie ich „wybijając”, jak to ujął jeden z badaczy.
Genetyczny ślad tego krzyżowania jest dziś widoczny w genomach ludzi na całym świecie, chociaż chromosom Y neandertalczyka został w dużej mierze zastąpiony przez linie rodowe Homo sapiens. Warto zauważyć, że atlantycki brzeg Europy – zachodnia Francja i Iberia – wydaje się być mniej dotknięty, albo dlatego, że nie doszło tam do hybrydyzacji, albo dlatego, że dostępne próbki genetyczne jej nie odzwierciedlają.
Badanie podkreśla złożoność wczesnej historii ludzkości i pokazuje, jak interakcje między gatunkami ukształtowały strukturę genetyczną współczesnych populacji. Chociaż dokładny czas pozostaje niejasny, dowody wskazują, że krzyżowanie było trwałym procesem, a nie pojedynczym wydarzeniem.
Odkrycie to wzmacnia pogląd, że ekspansja wczesnych ludzi nie była po prostu zastąpieniem neandertalczyków, ale złożoną, powiązaną historią współistnienia i wymiany genetycznej.
