Kometa zaskoczyła naukowców odwróceniem swojego obrotu po bliskim przelocie obok Słońca, co podważyło naszą wiedzę na temat tych lodowych ciał niebieskich. Kometa 41P/Tuttle-Jacobini-Kresak wykazała bezprecedensową zmianę prędkości obrotowej: zwolniła aż do zatrzymania, a następnie zaczęła wirować w przeciwnym kierunku. Zjawisko to nie jest całkowicie nowe – rotacja komet zmienia się w pobliżu Słońca – ale prędkość tego obrotu zaintrygowała astronomów.
Rekordowe spowolnienie
Poprzednie obserwacje zwalniania komet trwały miesiące: na przykład komecie 103P/Hartley 2 zmiana okresu rotacji z 17 na 19 godzin trwała 90 dni. Jednak kometa 41P przeszła ponad dziesięciokrotną zmianę w ciągu zaledwie 60 dni. W marcu 2017 r. obracał się co 20 godzin. W maju okres ten wydłużył się do 53 godzin, a w grudniu – 14,4 godziny, co świadczy o całkowitym odwróceniu się w okolicach czerwca.
Jak rotują komety: lód i gaz
Klucz leży w procesie sublimacji: gdy komety zbliżają się do Słońca, ich lód zamienia się bezpośrednio w gaz, tworząc dżety naciskające na jądro. Dżety te wytwarzają moment obrotowy na komecie, zmieniając jej obrót. Małe komety, takie jak 41P (o szerokości około kilometra), są szczególnie podatne na ten efekt ze względu na nierównomierne ogrzewanie lub nierównomierny rozkład lodu.
Gwałtowna zmiana kierunku obrotu nie jest teoretycznie tajemnicza. Jest to naturalna konsekwencja działania strumieni gazu na mały rdzeń. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że takiego odwrócenia rotacji nigdy wcześniej nie zaobserwowano.
Stracony kierunek
Pomiary bieżące mogą określić prędkość obrotu komety, ale nie jej kierunek. Astronom David Jewitt doszedł do wniosku, że rotacja uległa zmianie, wykreślając krzywe blasku i porównując je z szacunkami wielkości uzyskanymi z danych z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a.
Przyszłe przeznaczenie: upadek czy przetrwanie?
Jeśli 41P będzie nadal obracać się w tym tempie, może się rozpaść w ciągu dziesięcioleci. Następną okazją do obserwacji jej rotacji będzie czas peryhelium (najbliższego podejścia do Słońca) w roku 2028.
Kometa ta jest prawdopodobnie pozostałością znacznie większego ciała, które przez miliardy lat było powoli niszczone przez ciepło słoneczne. Odkrycia te przypominają nam, że komety, delikatne pozostałości wczesnego Układu Słonecznego, nadal istnieją pomimo ekstremalnych warunków.
