Nieuwe hogeresolutiebeelden van Mars-orbiters suggereren sterk dat een enorme oceaan, qua omvang vergelijkbaar met de Noordelijke IJszee, ooit het noordelijk halfrond van de planeet bedekte. De bevindingen, gepubliceerd op 7 januari in NPJ Space Exploration, leveren overtuigend bewijs van een “blauwe planeet”-scenario uit het verleden, radicaal anders dan de droge, stoffige Mars die we vandaag de dag kennen.
Belangrijkste bevindingen: rivierdelta’s en bewijs van kustlijnen
Onderzoekers van de Universiteit van Bern analyseerden beelden van meerdere Mars-orbiters, waaronder de ExoMars Trace Gas Orbiter, Mars Express en de Mars Reconnaissance Orbiter, waarbij ze zich concentreerden op de Valles Marineris – het grootste ravijnsysteem in het zonnestelsel. Ze identificeerden structuren die leken op rivierdelta’s aan de rand van de kloof, structuren die zouden ontstaan waar rivieren uitmonden in stilstaande waterlichamen.
Deze formaties vertegenwoordigen de monding van een rivier in een oceaan. De studie levert duidelijk bewijs van een kustlijn, en dus van een vroegere oceaan op Mars.
Het team bracht deze afzettingen in kaart op hoogtes tussen 3.650 en 3.750 meter (11.975 tot 12.300 voet), en dateerde ze ongeveer 3,37 miljard jaar oud. Hun consistente hoogte en locatie in de noordelijke laaglanden en Valles Marineris suggereren sterk dat ze de grenzen van een oude kustlijn markeren.
Waarom dit ertoe doet: een verschuiving in het begrijpen van de geschiedenis van Mars
De bevestiging van een grote, eeuwenoude oceaan op Mars heeft aanzienlijke gevolgen voor het begrijpen van de bewoonbaarheid van de planeet in het verleden. Vloeibaar water is een fundamentele vereiste voor het leven zoals wij dat kennen, en de aanwezigheid van zo’n uitgestrekte oceaan suggereert dat Mars ooit omstandigheden heeft gehad die veel gunstiger waren voor het leven dan eerder werd gedacht.
De ontdekking voegt gewicht toe aan ander bewijs van vroegere wateractiviteit op Mars:
- “Bosbessenstenen” gevonden door rovers, die ijzeroxidemineralen bevatten die duiden op interactie met water.
- Oude kenmerken van de rivierbedding, vastgelegd door de Curiosity-rover in 2025.
- Mogelijke ondergrondse waterreservoirs gedetecteerd door orbitale missies.
Dit nieuwe bewijsmateriaal bevestigt niet alleen dat er water bestond; het wijst op een langdurige periode waarin vloeibaar water overvloedig genoeg was om een planeetomspannende oceaan te vormen.
Het grotere plaatje: een verloren oceaan en toekomstige verkenning
De hoofdauteur van het onderzoek, Ignatius Argadestya, merkte de opvallende gelijkenis op tussen de landschappen van Mars en die op aarde, vooral in de vorming van waaierdelta’s waar rivieren en oceanen samenkomen. De schaal van de oude oceaan van Mars – minstens zo groot als de huidige Noordelijke IJszee – impliceert een warmer, natter verleden.
Toekomstige missies naar Mars zullen zich waarschijnlijk richten op het zoeken naar tekenen van oud leven in de sedimentaire afzettingen die deze verloren oceaan heeft achtergelaten. Begrijpen hoe en waarom deze oceaan verdween is ook een belangrijke vraag: was het een geleidelijke verdamping of een catastrofale gebeurtenis? De antwoorden zouden waardevolle inzichten kunnen opleveren in de langetermijnevolutie van het planetaire klimaat en het potentieel voor bewoonbaarheid buiten de aarde.
Het bewijs stapelt zich op dat Mars ooit een veel gastvrijer plek was dan nu, en deze ontdekking brengt ons een stap dichter bij het begrijpen hoe en waarom die verandering plaatsvond.
