Een komeet heeft de verwachtingen getrotseerd door zijn rotatie om te keren na een nauwe ontmoeting met de zon, wat ons begrip van deze ijzige hemellichamen op de proef stelt. Komeet 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák vertoonde een ongekende verschuiving in rotatiesnelheid, waarbij hij vertraagde tot volledige stilstand voordat hij in de tegenovergestelde richting draaide. Het fenomeen is niet geheel nieuw – de rotaties van kometen veranderen nabij de zon – maar de snelheid van deze omkering heeft astronomen verbijsterd.
De recordbrekende vertraging
Eerdere waarnemingen van kometen die hun rotatie vertraagden, duurden maanden; 103P/Hartley 2 had bijvoorbeeld 90 dagen nodig om de rotatie van 17 naar 19 uur te wijzigen. Komeet 41P onderging echter in slechts 60 dagen een meer dan tienvoudige verandering. In maart 2017 roteerde het eens in de 20 uur. In mei was die periode opgerekt tot 53 uur, en in december draaide deze om 14,4 uur – een bewijs van een volledige ommekeer rond juni.
Hoe kometen draaien: een kwestie van ijs en gas
De sleutel ligt in het sublimatieproces: als kometen de zon naderen, verandert hun ijs direct in gas, waardoor straalstromen ontstaan die tegen de kern duwen. Deze jets geven koppel aan de komeet, waardoor de draaiing ervan verandert. Kleinere kometen, zoals 41P (ongeveer een kilometer breed), zijn bijzonder gevoelig voor dit effect vanwege ongelijkmatige verwarming of scheve ijsverdeling.
De snelle omkering is in theorie niet mysterieus. Het is een natuurlijk gevolg van gasstralen die op een kleine kern inwerken. Het feit dat deze draaiomkering nog nooit eerder is waargenomen, vraagt echter aandacht.
De ontbrekende richting
Huidige metingen kunnen de rotatiesnelheid van de komeet bepalen, maar niet de richting ervan. Astronoom David Jewitt concludeerde dat de draaiing omkeerde door lichtcurven uit te zetten en deze te vergelijken met schattingen van de grootte op basis van gegevens van de Hubble Ruimtetelescoop.
Toekomstig lot: spin-out of overleven?
Als 41P in dit tempo blijft draaien, kan het binnen tientallen jaren uiteenvallen. De volgende gelegenheid om zijn draaiing te volgen is zijn perihelium in 2028 (het dichtst bij de zon).
Deze komeet is waarschijnlijk een overblijfsel van een veel groter lichaam, dat gedurende miljarden jaren langzaam is geërodeerd door de hitte van de zon. Deze bevindingen herinneren ons eraan dat kometen, kwetsbare overblijfselen uit het vroege zonnestelsel, nog steeds bestaan, ondanks dat ze aan extreme omstandigheden zijn blootgesteld.
