De Verenigde Naties hebben onlangs een scherpe waarschuwing afgegeven: de wereld is een tijdperk van ‘mondiaal waterfaillissement’ ingegaan, wat betekent dat veel menselijke watersystemen niet meer in hun oude staat kunnen worden hersteld. Dit is niet simpelweg een kwestie van schaarste; het is een systeemfout waarbij de vraag consequent het duurzame aanbod overtreft.
De omvang van het probleem
De situatie is niet uniform. Sommige regio’s worden geconfronteerd met acute crises, terwijl andere op de rand staan. Iran kampt bijvoorbeeld met een ernstige watercrisis, waarbij reservoirs zijn uitgeput en landbouwgronden opdrogen. Dit wordt veroorzaakt door een combinatie van klimaatverandering, slecht waterbeheer en politieke instabiliteit.
Deskundigen zoals professor Mohammad Shamsudduha van University College London leggen uit dat deze crisis niet plotseling is. Het is het resultaat van tientallen jaren van niet-duurzame praktijken. Overextractie, vervuiling en inefficiënte infrastructuur hebben allemaal bijgedragen. De huidige situatie is bijzonder nijpend omdat de schade een punt heeft bereikt waarop natuurlijk herstel zonder drastisch ingrijpen onwaarschijnlijk is.
Wat betekent ‘waterfaillissement’?
“Waterfaillissement” houdt in dat veel bestaande systemen niet kunnen worden teruggebracht naar hun vroegere functionaliteitsniveau. Dit betekent:
- Verminderde landbouwproductie: Waterintensieve gewassen zullen in veel regio’s onhoudbaar worden.
- Toegenomen conflicten: Concurrentie over slinkende hulpbronnen zal waarschijnlijk de spanningen binnen en tussen landen doen escaleren.
- Massaverplaatsing: Gemeenschappen die afhankelijk zijn van nu niet beschikbare waterbronnen zullen gedwongen worden te migreren.
- Economische ontwrichting: Industrieën die afhankelijk zijn van water (productie, energieproductie, enz.) zullen lijden.
Waarom dit er nu toe doet
Het oordeel van de VN is bijzonder alarmerend omdat het suggereert dat conventionele oplossingen – zoals verbeterde irrigatie of ontzilting – wellicht niet voldoende zijn. Sommige systemen zijn zo verslechterd dat zelfs enorme investeringen ze niet volledig kunnen herstellen. Dit roept fundamentele vragen op over hoe samenlevingen zich aanpassen aan permanente waterschaarste.
De implicaties op de lange termijn zijn duidelijk: de wereld moet fundamenteel heroverwegen hoe zij water beheert en distribueert. Dit omvat onder meer de overstap naar waterefficiënte landbouw, het investeren in afvalwaterrecycling en het aanpakken van de klimaatverandering. Als dit niet gebeurt, zal dit leiden tot wijdverbreide instabiliteit.
De crisis heeft niet alleen betrekking op het milieu; het is geopolitiek, economisch en humanitair. De toekomst van de waterveiligheid bevindt zich nu op een cruciaal keerpunt.
