De zeer giftige doodskappaddestoel (Amanita phalloides ) verspreidt zich niet alleen wereldwijd, maar ontwikkelt ook snel nieuwe chemische verbindingen in zijn invasieve populaties, vooral in Californië. Deze evolutie roept zorgen op over de toenemende toxiciteit van de schimmel en de impact ervan op ecosystemen.
De dodelijke aard van Amanita phalloides
De sterftelimiet is verantwoordelijk voor ongeveer 90% van de sterfgevallen als gevolg van paddenstoelen wereldwijd. Het consumeren van zelfs een klein deel van deze paddenstoel kan dodelijk zijn vanwege de krachtige gifstoffen die de lever en de nieren beschadigen. Hoewel de schimmel inheems is in Europa, heeft hij zijn verspreidingsgebied uitgebreid naar Noord- en Zuid-Amerika, Afrika en Australië. De recente evolutie die is waargenomen in de Californische doodskappen suggereert een versnelde aanpassing aan nieuwe omgevingen.
Genetische veelzijdigheid en snelle aanpassing
Uit onderzoek van de Universiteit van Wisconsin-Madison (UW-Madison) blijkt dat doodskappen in Californië andere chemische verbindingen produceren dan die in hun oorspronkelijke verspreidingsgebied. Dit bevestigt dat A. phalloides is genetisch aanpasbaar en kan de toxineproductie snel veranderen op basis van de habitat. Cecelia Stokes, een mycoloog bij UW-Madison, merkt op dat de schimmel voorkomt in abnormaal dichte clusters – meer dan 40 paddenstoelen onder een enkele boom – wat duidt op een agressief expansiepatroon.
Hoe de paddenstoel zijn gif ontwikkelt
Eerdere studies door het team van Pringle identificeerden MSDIN-genen als cruciaal voor de gifproductie van de paddenstoel. Deze genen bepalen hoe de schimmel vanaf het begin giftige verbindingen synthetiseert, waarbij enzymen en ingrediënten worden aangepast om dodelijke secundaire metabolieten te creëren. Het nieuwe onderzoek toont aan dat Californische death caps nu deze metabolieten kunnen produceren zonder een voorheen essentiële aminozuursequentie die een ‘leidersequentie’ wordt genoemd.
Implicaties van leiderloze toxines
De afwezigheid van de leiderreeks is ongebruikelijk. Onderzoekers ontdekten dat deze ‘leiderloze peptiden’ op aanzienlijk hogere niveaus tot uitdrukking komen in Californische doodslimieten vergeleken met hun Europese tegenhangers. Hoewel de exacte implicaties onbekend zijn, vermoeden wetenschappers dat dit de invasieve mogelijkheden van de schimmel zou kunnen vergroten, waardoor de interactie met nieuwe ecosystemen zou worden beïnvloed.
Deze evolutie laat zien hoe snel invasieve soorten zich kunnen aanpassen en mogelijk de lokale omgeving kunnen destabiliseren. Verder onderzoek is nodig om de volledige omvang van deze veranderingen te begrijpen.
De snelle evolutie van Amanita phalloides onderstreept de noodzaak van voortdurende monitoring en onderzoek. Het vermogen van de schimmel om zich in zo’n tempo aan te passen vormt een groeiende bedreiging voor zowel de menselijke gezondheid als het evenwicht van de getroffen ecosystemen.
