Pete Seeger stierf op 27 januari 2014 in New York City. Hij was 94. Vóór de begrafenismenigten, vóór de herdenkingen, was hij gewoon een man met een banjo die weigerde te stoppen met zingen.
Zijn verhaal begint met een voorrecht, maar belandt al snel in het zand van de Amerikaanse weg. Hij werd in 1919 in New York geboren als zoon van Charles Seeger, een baanbrekend etnomusicoloog, en de stiefzoon van componist Ruth Crawford Seeger. Muziek zat in zijn DNA. Maar hij bleef niet in de ivoren toren. Hij verliet Harvard na twee jaar. Ik liep gewoon weg in 1938.
Hij liftte door het hele land. Goederentreinen gereden. Hij was niet op zoek naar een baan. Hij luisterde. Hij verzamelde volksliederen van de mensen die hij ontmoette. Hij ontwikkelde een virtuositeit op de banjo die weinigen konden evenaren. Het ging niet om technische perfectie. Het ging over verbinding.
De Almanakzangers en de zwarte lijst
In 1940 vond hij zijn eerste echte stam. Samen met Woody Guthrie organiseerde hij de Almanac Singers. Ze speelden in vakbondszalen. Ze zongen op boerderijbijeenkomsten. De boodschap was simpel: arbeiders hadden macht.
Snel vooruit naar 1948. Hij werkte samen met Lee Hays, Ronnie Gilbert en Fred Hellerman om de Weavers te vormen. Ze werden enorm. “Goodnight Irene” was een hit. Ze vormden de brug tussen de folktraditie en de reguliere pop.
Toen kwam de zwarte lijst.
Het gebeurde kort nadat ze beroemd werden. Seegers eerdere activiteiten in de linkse en arbeiderspolitiek maakten hem tot een doelwit. De muziekindustrie sloot hem buiten. Het was een koud tijdperk voor afwijkende meningen.
“De mensen hebben de macht. Ze hoeven die alleen maar tot stand te brengen.”
Het bouwen van de Hootenanny
Hij mopperde niet. Hij heeft iets nieuws gebouwd. Hij koesterde de hootenanny.
Het was een bijeenkomst van artiesten die voor elkaar speelden en zongen. Deelname van het publiek werd niet alleen aangemoedigd; het was nodig. Je hebt niet gekeken. Jij deed mee. Het democratiseerde de muziek. Het veranderde concerten in gemeenschapsevenementen.
Zijn songwriting weerspiegelde deze geest. Hij schreef volksstandaarden die vandaag de dag nog steeds weerklinken. “Where Have All the Flowers Gone” werd een anti-oorlogslied. “If I Had a Hammer” werd een strijdkreet voor de burgerrechten. Dit waren niet zomaar liedjes. Het waren hulpmiddelen.
Een leven vol protest
Seeger was nooit alleen maar een artiest. Hij was een prominent voorstander van anti-oorlogs-, burgerrechten- en milieuzaken. Hij vocht voor vrede toen vrede niet populair was. Hij zong voor de planeet voordat ‘groen’ een marketingmodewoord was.
Hij gebruikte zijn stem als wapen tegen onrecht. Hij wist dat liedjes van gedachten konden veranderen. Niet met geweld. Door herhaling. Op melodie.
Hij stierf in New York City. Maar de liedjes blijven. Je kunt ze nog steeds horen in de vakbondshallen. Bij protestmarsen. In huiskamers waar mensen een gitaar pakken en de wereld proberen te begrijpen.
De hootenanny gaat verder.
